Wat doet een uitgever eigenlijk?

De aloude grap rond de vraag ‘wat doet een uitgever eigenlijk’ luidt: niets. De uitgever schrijft niet, dat laat hij de auteur doen. De uitgever drukt niet, dat laat hij de drukker doen. De uitgever verkoopt het boek niet, dat laat hij de boekhandel doen. Kortom: de uitgever….laat dingen doen door anderen. En dat is nu juist de kracht van zijn rol: het organiseren van het hele proces waarin uitgaven tot stand komen. De uitgever laat het doen, maar op de slimste manier en in de juiste volgorde.

Een kleine, waar gebeurde, casus:
De auteur heeft zijn tekst geschreven en afbeeldingen verzameld. En levert het zelf bij de drukker in. Daar hebben ze immers ook wel iemand die de vormgeving kan doen. En dat gaat vast sneller en goedkoper dan wanneer een uitgever dat gaat doen. De opmaker gaat aan de slag en ziet dat er nog wat ontbreekt. Moet er geen inhoudsopgave bij? En een voorwoord? O ja, vergeten. De auteur gaat weer aan de slag. Hij krijgt de opgemaakte proef en ziet tot zijn schrik dat de afbeeldingen er allemaal op dezelfde manier in staan. Dat is niet mooi. En kunnen die kopjes niet in een groter lettertje? En waarom staan de bijschriften niet bij de foto’s? O, had ik dat niet gevraagd. Ja maar, dat weet iemand die boeken maakt toch wel? …Ja, pas het maar aan. En ik zie dat ik eigenlijk ook nog twee hoofdstukken anders in het boek wil hebben. Kan je dat nog aanpassen?Hoezo kost dat extra geld?…..
Oplage? Ja doe er maar 3.000. Die raak ik wel weer kwijt toch? Iedereen in dit vak wil dit gegarandeerd lezen. O, kost dat zoveel? Nou ja, het moet maar, ik verdien het wel weer terug….
Wat gek dat boekhandels die ik bel alleen maar een enkel exemplaar willen bestellen. Ik zie nergens mijn boek staan en al helemaal niet op van die stapels. Terwijl het toch net nieuw is. En er zijn ook geen recensies van verschenen in de vakbladen…
Wat nu, ik krijg een rekening van een fotograaf, omdat ik een foto van hem heb gebruikt in mijn boek. Maar die stond gewoon op internet!…

Deze beschrijving stipt maar enkele van de 87 stappen van het uitgeefproces aan. Het maken van een publicatie (boek of digitaal) gaat namelijk niet vanzelf. De hele route van het schrijven van de kopij door de auteur tot en met het eindproduct kent heel veel losse beslismomenten. Die stappen vragen vakexpertise en bovendien moeten ze in de juiste volgorde worden doorlopen om geen onnodige kosten te maken. Die kosten vereisen een investering vooraf in een voorraad boeken of een digitaal product. En die kan pas daarna via de verkoop van het product terugverdiend worden, alleen als het een succes wordt!
Kortom de rol van de uitgever is niet altijd even goed zichtbaar, maar je mist hem direct als hij er niet tussen zit. Het is net als met andere voorzieningen: we vinden het normaal dat er water uit de kraan komt en dat er wegen liggen om met de auto over te rijden. Maar ook die voorzieningen moeten worden georganiseerd, gefinancierd, geproduceerd, gepland, etc.. En dat is een ambacht. Daar zijn experts voor, zodat niet iedereen zelf water hoeft te regelen of de weg hoeft aan te leggen. Het plaveien van de weg voor auteurs is het ambacht van de uitgever. En ook dat organiseren van het proces vraagt natuurlijk om een eerlijke vergoeding voor deze expertise. Daarom zijn publicaties (op papier en digitaal) niet gratis, net zomin als water en wegen gratis kunnen zijn.